In Nederland verblijven mensen die geen (geldige) verblijfspapieren hebben. Ze worden soms ongedocumenteerden genoemd, maar meestal noemt men ze illegalen. Toen in 1998 de Koppelingswet werd ingevoerd werden deze illegalen uitgesloten van aanspraken op sociale voorzieningen, zoals de sociale ziektekostenverzekeringen. Tegelijkertijd is in de Koppelingswet bepaald dat het verlenen van medisch noodzakelijke zorg uitgezonderd is van het koppelingsbeginsel. Naast de illegalen is er nog een groep vreemdelingen die zich niet kunnen verzekeren. Dat zijn de asielzoekers van wie het verzoek voor een verblijfsvergunning is afgewezen. Zij kunnen tegen die beslissing in beroep gaan en mogen de uitkomst daarvan in Nederland afwachten. Zij hebben echter geen recht meer op opvang en vallen zo niet meer onder de aparte regeling voor ziektekosten van asielzoekers(ZRA).
Illegale mensen en uitgeprocedeerde asielzoekers worden soms wel ziek. Bij de invoering van de Koppelingswet zijn daarvoor regelingen getroffen. Deze gaan er vanuit dat de illegale patiënt zelf de kosten van zijn medische behandeling betaalt (lees het artikel 'Ziekenhuis kan rekening illegalen dubbel innen'). Kan de patiënt dat – geheel of gedeeltelijk – niet, dan kon de zorgverlener of zorginstelling een beroep doen op een tweetal regelingen om de gemaakte kosten te dekken.
Per 1 januari 2009 is dit systeem veranderd. Hiertoe is aan de Zorgverzekeringswet artikel 122a  toegevoegd.
Voor behandelingen (ook die van de tandarts) die in 2008 begonnen zijn en in 2009 voortgezet worden en voor DBC's die in 2008 zijn gesloten en doorlopen in 2009 blijft een beroep op de oude regeling mogelijk.
Het CVZ geeft informatie over de wijze van vergoeding van de kosten van de directe zorgaanbieders. 
Vaccinatie kinderen