Cookies
niet toestaan
Cookies toestaan

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet. Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en het tonen van publicaties.

Vreemdelingenwetgeving

In de Nederlandse Vreemdelingenwet en de daarop gebaseerde lagere regelgeving is geregeld óf en hoe een vreemdeling (= niet Nederlander) een verblijfsvergunning kan krijgen en wanneer een vreemdeling verwijderd kan worden uit Nederland. Een verblijfsvergunning kan verleend worden op asielgronden of op reguliere gronden:

Op dit gedeelte van deze website geven we u globale informatie. Het vreemdelingen- en vluchtelingenrecht is echter een ingewikkeld terrein dat voortdurend aan wijzigingen onderhevig is. Al snel is de hulp van een gespecialiseerde rechtshulpverlener/advocaat nodig.

Medische aspecten bij de toelating van vreemdelingen

Medische problemen kunnen op een aantal manieren in de asielprocedure of reguliere procedure aan de orde komen:

  1. Ten eerste kunnen er medische problemen zijn die gerelateerd zijn aan het asielrelaas. Medische problemen kunnen het vluchtverhaal ondersteunen op grond waarvan de IND tot verlening van een asielstatus kan overgaan.
  2. Ten tweede kunnen medische problemen, al dan niet verband houdend met het asielrelaas, in de asielprocedure worden ingebracht en kan een verblijfsvergunning worden gevraagd omdat bij terugzending een reëel risico bestaat dat de betrokkene een onmenselijke behandeling te wachten staat. Meer informatie over toelatingsbeleid asiel
  3. Medische problemen kunnen een reden zijn om een verblijfsvergunning voor de duur van de medische behandeling aan te vragen (VTV-medisch). Het gaat hier om de verblijfsvergunning voor bepaalde tijd regulier met de beperking medische behandeling. Hierbij moet aan tal van voorwaarden voldaan worden. Meer informatie over toelatingsbeleid regulier
  4. Medische problemen kunnen ook aanleiding zijn om een verblijfsvergunning te verlenen als er sprake is van een medische noodsituatie van langdurige aard. Aan een aantal voorwaarden die gesteld worden bij de verlening van een VTV-medisch kan dan voorbijgegaan worden. Lees verder
  5. Ten slotte blijft uitzetting op grond van artikel 64 Vw 2000 achterwege zolang het gelet op de gezondheidstoestand van de vreemdeling of die van een van zijn gezinsleden niet verantwoord is om te reizen. Lees verder

Bijkomende voorwaarden verblijfsvergunning voor medische behandeling
Naast de algemene voorwaarden waaraan moet worden voldaan bij het aanvragen van een reguliere verblijfsvergunning, zoals het hebben van een MVV*, een geldig paspoort **, voldoende middelen van bestaan etc. moet voor het verkrijgen van een vergunning voor medische behandeling nog aan een aantal extra voorwaarden voldaan zijn (artikel 3.46 Vreemdelingenbesluit):
a. Nederland moet naar het oordeel van de minister het meest aangewezen land zijn voor de behandeling
b. het moet gaan om een noodzakelijke behandeling, en
c. de financiering dient deugdelijk geregeld te zijn.
De omstandigheid dat Nederland 'het meest aangewezen land' is, kan verband houden met de aard van de ziekte, een bijzondere specialisatie in dit land of andere factoren waardoor behandeling elders voor de betrokkene minder aangewezen is.
Ter beoordeling van de vraag of de beoogde behandeling in Nederland 'noodzakelijkerwijs' dient plaats te vinden, is mede van belang dat informatie beschikbaar is omtrent de gezondheidstoestand van de betrokken vreemdeling. Die informatie wordt opgevraagd door het Bureau medische advisering bij de behandeld artsen nadat daarvoor toestemming is gegeven door de vreemdeling.

* Van de harde eis dat de aanvrager in het bezit is van een geldig MVV als hij de aanvraag indient voor een vergunning voor medische behandeling wordt afgeweken als het gelet op de gezondheidstoestand van de aanvrager niet verantwoord is om te reizen. In de toelichting op dit artikel staat dat de vreemdeling (medisch gezien) niet in staat moet zijn de behandeling van de mvv-aanvraag in het land van herkomst af te wachten. Om vrijstelling van het mvvvereiste te verkrijgen dient men bij de aanvraag van de verblijfsvergunning een beroep te doen op de vrijstellingsgrond.(artikel 17, eerste lid onder c Vw 2000; B1/1.2.1. ad c Vc).
Wanneer de vreemdeling onmiddellijk voorafgaand aan de aanvraag een andere verblijfsvergunning had, bijvoorbeeld een asielvergunning die is ingetrokken, dan zal het mvv-vereiste ook niet worden gesteld mits de aanvraag voor een verblijfsvergunning voor medische behandeling onmiddellijk daarna wordt ingediend.(art. 17, lid 1 onder e Vw) De minister kan het mvv-vereiste buiten toepassing laten wanneer de toepassing naar het oordeel van de Minister tot "een onbillijkheid van overwegende aard" leidt (hardheidsclausule) (art. 3.71 lid 4 Vb).
** Van de eis dat een aanvrager in het bezit moet zijn van een geldig paspoort wordt afgeweken als de aanvrager kan aantonen dat hij niet (meer) in het bezit van een geldig paspoort kan worden gesteld door zijn eigen autoriteiten. (artikel 3.72 Vb)

De vergunning voor medische behandeling is van tijdelijke aard en wordt verleend voor de duur van de behandeling, met een maximum van een jaar. Het is mogelijk om de verblijfsvergunning voor medische behandeling voor vijf jaren te verlenen, indien de behandeling naar het oordeel van de minister blijvend aan Nederland is gebonden (art. 3.60 Vb). Voor het verkrijgen van de vergunning moeten leges worden betaald.

Ook is het mogelijk een vergunning voor voortgezet verblijf aan te vragen wanneer na 3 jaar de medische behandeling nog voor minstens 1 jaar moet worden voortgezet. Dit kan alleen als gedurende de voorafgaande 3 jaren aan de oorspronkelijke voorwaarden is voldaan. Na omzetting van de vergunning in een vergunning voor voortgezet verblijf is het verblijfsrecht niet tijdelijk meer. Daardoor kan na vijf jaar onafgebroken rechtmatig verblijf een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd of het Nederlanderschap aangevraagd worden.

Gezinsleden die zich in Nederland bevinden en afhankelijk zijn van een vreemdeling die een regulier vergunning voor medische behandeling heeft gekregen, kunnen in het bezit worden gesteld van een afhankelijke verblijfsvergunning omdat van hen in redelijkheid niet kan worden verlangd dat zij terugkeren naar het land van herkomst. Deze verblijfsvergunning wordt verleend onder de beperking: 'verblijf bij …' met de toevoeging 'arbeid niet toegestaan'. De geldigheidsduur van deze verblijfsvergunning is dezelfde als die van de hoofdpersoon.

Wie is rechtmatig in Nederland?
Wanneer is iemand illegaal in Nederland?

In de Vreemdelingenwet is vastgelegd wanneer een vreemdeling rechtmatig in Nederland is. In alle andere gevallen als beschreven in artikel 8 Vw 2000 is sprake van illegaal (niet-rechtmatig) verblijf. Van rechtmatig verblijf is sprake als de vreemdeling:

  • In het bezit is van een verblijfsvergunning In artikel 8 Vw 2000 staat dat een vreemdeling rechtmatig verblijf heeft als hij een geldige verblijfsvergunning heeft. Die vergunning kan voor bepaalde of onbepaalde tijd zijn en op reguliere of op asielgronden verleend zijn.
  • Een verblijfsvergunning heeft aangevraagd Een vreemdeling is al rechtmatig, dus niet illegaal, in Nederland, als hij in afwachting is van een beslissing op een aanvraag voor een verblijfsvergunning tot het moment waarop beslist is op de aanvraag.
  • Tijdig een rechtsmiddel aanwendt en dat mag afwachten Wordt de vergunning geweigerd, dan heeft dat van rechtswege tot gevolg dat de betrokkene niet meer rechtmatig in Nederland is. Pas vanaf het moment dat tegen de weigering van een verblijfsvergunning tijdig bezwaar (regulier) of tijdig beroep (in asielzaken) wordt ingesteld en men die procedure op grond van de wet of een rechterlijke beslissing in Nederland mag afwachten, is weer sprake van rechtmatig verblijf totdat beslist is op het bezwaar- of beroepsschrift.
  • Tijdig verlenging van de verblijfsvergunning heeft gevraagd Iemand die tijdig, dat wil zeggen voor de afloop van de geldigheidsduur van zijn eerdere verblijfsvergunning, verlenging heeft gevraagd van zijn verblijfsvergunning is ook rechtmatig in Nederland.
  • Tijdig een rechtsmiddel heeft aangewend tegen de intrekking of het niet-verlengen van een verblijfsvergunning en dat mag afwachten Ook bij het tijdig aanwenden van een rechtsmiddel (bezwaar of beroep) tegen een besluit tot niet verlengen of intrekken van een verblijfsvergunning geeft rechtmatig verblijf als krachtens de wet of een rechterlijke beslissing uitzetting achterwege blijft gedurende die procedure.
  • uitstel van vertrek heeft Als uitstel van vertrek verleend is omdat de betrokkene vanwege zijn gezondheid niet kan reizen of als er sprake is van een vertrekmoratorium (zie onder toelating asiel) is sprake van rechtmatig verblijf.
  • bedenkperiode slachtoffers mensenhandel heeft Slachtoffers mensenhandel krijgen van de vreemdelingenpolitie een bedenkperiode waarin ze kunnen besluiten of ze aangifte willen doen ex art 250a Wetboek van Strafrecht. Gedurende die periode zijn ze rechtmatig in Nederland.
  • EG/EER/besluit 1/80 Rechtmatig verblijf kan ook rechtstreeks voortvloeien uit het EG-recht of de overeenkomst betreffende de Europese economische ruimte of het Associatiebesluit 1/80 van de Associatieraad EEG/Turkije.

Tot slot mogen ook toeristen gedurende een bepaalde periode, mits ze voldoen aan een aantal criteria hier een beperkte periode rechtmatig verblijven.

Het hebben van rechtmatig verblijf geeft nog geen aanspraak op voorzieningen. Voor de aanspraak op voorzieningen is een verblijfsvergunning nodig. Asielzoekers en bepaalde andere categorieën vreemdelingen krijgen voorzieningen die in overeenstemming zijn met de aard van hun verblijf.

Illegaal verblijf in Nederland
Uitgeprocedeerde asielzoekers kunnen, als ze geen verblijfsvergunning in Nederland hebben gekregen, er voor 'kiezen' om niet terug te gaan naar hun land van herkomst. Sommigen reizen naar een ander land om daar te proberen asiel te krijgen, anderen ‘kiezen’ ervoor om in Nederland te blijven. Ze zijn dan illegaal in Nederland. Nadat ze hun recht op asielzoekers opvang zijn kwijtgeraakt, moeten ze zien te overleven in Nederland.
Sinds de invoering van de Koppelingswet in 1998 hebben illegalen, niet rechtmatig in Nederland verblijvende vreemdelingen, geen aanspraak op overheidsvoorzieningen. De overheid heeft dit in vrijwel alle wetten vastgelegd. De overheid wil niet dat een illegaal een schijn van legaal verblijf kan wekken doordat hij een beroep kan doen op overheidsvoorzieningen en de overheid wil met de uitsluiting van alle voorzieningen ook het verblijf in Nederland ontmoedigen.
Een illegaal heeft geen recht op bijstand, kan geen huursubsidie krijgen, een werkgever mag een illegaal niet zo maar in dienst nemen, een illegaal kan zich niet bij een zorgverzekeraar verzekeren, een illegaal heeft geen recht op kinderbijslag en heeft geen recht op een woonvergunning.
Op deze uitsluiting van alle overheidsvoorzieningen worden 3 uitzonderingen gemaakt:

  1. Een illegaal heeft recht op rechtsbijstand.
  2. Elk kind mag tot zijn 18de in Nederland naar school.
    Scholen mogen dus een kind niet weigeren op school omdat het kind geen verblijfsvergunning heeft, illegaal in Nederland is. Ook mogen kinderen niet van school verwijderd worden om die reden. De toegang tot onderwijs hoeft dus geen probleem te zijn, maar daarmee is nog niet geregeld dat het kind ook boeken heeft, een schooltas, een pen om te schrijven etc. In een aantal gemeenten is een fonds dat voorziet in leermiddelen.
  3. Iedereen heeft recht op medisch noodzakelijke zorg.
    Artsen zijn op grond van hun eed verplicht om iemand te helpen die ziek is. Het is aan de arts om te beoordelen of het gaat om medisch noodzakelijke hulp. In principe moet de patiënt de rekening zelf betalen. Kan de patiënt dat niet, dan kan de arts, die in de financiële problemen komt doordat hij onverzekerden helpt die hun rekeningen niet kunnen betalen, een beroep doen op het Koppelingsfonds. Ziekenhuizen zijn eveneens verplicht om medisch noodzakelijke hulp te bieden. In de praktijk is het soms moeilijk om medische hulp te organiseren voor iemand die illegaal is.
    Kinderen kunnen hun inentingen gewoon krijgen via de GG&GD.
    Als een niet rechtmatig in Nederland verblijvende vrouw zwanger is, heeft ze vanaf 6 weken voor de bevalling tot 6 weken na de bevalling recht op uitstel van vertrek op grond van artikel 64 Vreemdelingenwet. Nadat uitstel van vertrek is verleend, bestaat ook aanspraak op opvang van het COA. Daarbij hoort dan ook een ziektekostenregeling.

Het Kinderrechtencomité dat toezicht houdt op de naleving van het kinderrechtenverdrag heeft onlangs een rapport uitgebracht over de Nederlandse kinderrechtensituatie. In dat rapport heeft het Comité gesteld dat ieder kind dat in Nederland is, in de periode tot zijn uitzetting, recht heeft op adequate huisvesting en onderwijs. In de praktijk is dat niet geregeld in Nederland. Als een kind echter verwaarloosd wordt, kan en moet de kinderbescherming ingrijpen. Dit betekent meestal een scheiding van ouder en kind wat ook niet de bedoeling is. Maar soms is er geen keus en moet in het belang van een kind aan de bel getrokken worden. De Minister stelt tot nu toe dat het de verantwoordelijkheid en de keus van de ouder('s) is om kinderen in een situatie van illegaliteit te brengen. In 2004 is door Defence for children NL een rapport uitgebracht met ervaringen van kinderen die illegaal in Nederland verblijven. ‘Ik ben er wel maar ze zien me niet’.